نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
از وقتی پوتین در ۱۹ آگوست به باکو سفر کرد، تحولات قفقاز وارد یک مرحله حساس و حیاتی شده که نحوه مواجهه با آن نیازمند شناخت دقیق و هوشمندی بالا نسبت به این موضوع است. به نظر میرسد روسیه در تنگنای جنگ اوکراین که در عرصه دیپلماتیک و اقتصادی این کشور را منزوی کرده و در عرصه میدانی بخشهایی از خاک این کشور به اشغال اوکراین درآمده است، تلاش دارد با تحرکات کوتاهمدت و نمایشی یک مجرای تنفسی حداقلی برای خود ایجاد کند. واقعیت این است که ایجاد کریدور جعلی زنگزور میتواند روسیه را از طریق راهآهن به ترکیه وصل کند و بدینوسیله با افزایش حجم تبادلات تجاری ضمن استفاده روسیه از آن برای دور زدن تحریمها، روابط دو کشور را هم گستردهتر کند؛ جدا از این موضوع، مداخلات روسیه ممکن است منجر به شعلهور شدن یک درگیری جدید در قفقاز شود که میتواند همانند ماههای ابتدای جنگ غزه که تمرکز از جنگ اوکراین برداشته شد، مجدداً مدتی به کمک روسیه بیاید.
با این حال، هدف روسیه از احداث این دالان هرچه باشد، نتایج خطرناکی برای ایران به دنبال خواهد داشت. باید اذعان کرد این تصمیم جدید روسیه یادآور تجربه تلخ و سیاه تاریخی ناشی از اقدامات روسیه علیه تمامیت ارضی ایران است که بر روابط دو کشور و ذهن جمعی ایرانیان سایه افکنده است. واقعیت این است که سیاست روسیه در قبال ایران بیشتر بر این اساس مبتنی بوده است که بتواند از کارت ایران در جهت دستیابی به منافع خود و غلبه بر بحرانهای مبتلابه مسکو استفاده کند؛ زیرا ایران به سبب دشمنی با غرب و نیز تنهایی استراتژیکی که در منطقه دارد، از نظر روسیه کارت بسیار مهمی است که مسکو به خود اجازه میدهد بدون توجه به نظرات و منافع حیاتی تهران با آن بازی کند. این بار هم به نظر میرسد روسیه قصد دارد با مداخله در قفقاز و حمایت از دالان جعلی زنگزور که منجر به تغییر مرزهای بینالمللی کشور میشود، مزیت ژئوپلیتیک ایران را بهخاطر منافع تاکتیکی خود برای همیشه زایل کند و کشور ما را درگیر یک بحران بزرگ کند.
حتی اگر نخواهیم به تاریخ مراجعه کنیم، در همین چند سال اخیر از رفتارهای روسیه علیه ایران میتوان نمونههای مهمی آورد که مسکو بیپروا در پی هزینهتراشی برای ایران بوده است. برای مثال میتوان به کارشکنی در رفع تحریمهای ایران اشاره کرد که این کشور در آستانه احیای برجام بهخاطر آغاز جنگ اوکراین مانع از رسیدن به توافق شد. موید این موضوع این است که در اکتبر ۲۰۲۲ کنستانتین سیمینوف، مدیرکل صندوق ملی امنیت انرژی روسیه، اعلام کرد: «ایران تحت تحریم خواهد ماند و این تحریمها بدتر هم خواهد شد. صادقانه بگویم که این خبر خوبی برای ما (روسیه) است.» جدا از بحث تحریم، روسیه بهطور واضح بعد از جنگ اوکراین تلاش کرده است به هر نحوی با درگیر کردن ایران در این جنگ، هزینههای خود را سرشکن کند و تا حدودی باعث انحراف توجهات از روی مسکو شود. در راستای چنین سیاستی بود که این کشور بهطور گسترده و علنی پهپادهای ایرانی را در جنگ با اوکراین به کار گرفت و علیرغم تکذیب ایران، دریافت پهپاد از ایران را رسماً تأیید کرد، مسئلهای که ایران را در یک تنگنای سخت دیپلماتیک قرار داد و کشور با تلاش فراوان توانست تا حدودی از دامی که روسیه برای آن پهن کرده بود، خود را دور نگه دارد.
رفتار ضد ایرانی روسیه به همین موارد ختم نمیشود، مسکو در طول یکسال گذشته بجز موضوع کریدور زنگزور دوبار دیگر علیه تمامیت ارضی ایران مواضع اهانت آمیز داشته است. در تیرماه 1402روسیه در اهانتی آشکار از ادعای امارات در مورد جزایر سهگانه حمایت کرد و عیلرغم اعتراض ایران این کشور بار دیگر در 30 آذر 1402 در ششمین نشست همکاری اعراب با روسیه مجدداً اهانت خود را تکرار کرد. این موضعگیری روسیه در حالی رخ داد که هنوز دو هفته از سفر مرحوم رئیسی به مسکو نگذشته بود و طرفین در این سفر روابط را در بهترین سطح ارزیابی کرده بودند.