آمریکا معافیت تحریمی بندر چابهار را لغو می‌کند

ایالات متحده اعلام کرد که معافیت تحریمی مربوط به بندر چابهار را که در سال ۲۰۱۸ صادر شده بود، لغو می‌کند؛ تصمیمی که می‌تواند توسعه این بندر راهبردی توسط هند را به خطر بیندازد.

 به نقل از رسانه های غربی ؛ این تصمیم بخشی از کارزار «فشار حداکثری» دولت دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی ایران است و از ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵ به اجرا گذاشته خواهد شد.

وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که این اقدام در چارچوب «سیاست فشار حداکثری برای منزوی‌کردن حکومت ایران» صورت گرفته و به موجب آن، معافیت صادرشده ذیل قانون آزادی و مقابله با اشاعه ایران (IFCA) برای کمک به بازسازی افغانستان و توسعه اقتصادی منطقه لغو خواهد شد.

به گفته این وزارتخانه، از زمان اجرایی‌شدن تصمیم، هر فرد یا نهادی که در بندر چابهار فعالیت کند یا وارد دیگر پروژه‌های ذکرشده در قانون شود، در معرض تحریم قرار خواهد گرفت.

اهمیت چابهار برای هند

بندر چابهار در استان سیستان‌ و بلوچستان و در کرانه دریای عمان واقع شده و هند با مشارکت ایران در حال توسعه ترمینال «شهید بهشتی» آن است.

این پروژه برای دهلی‌نو اهمیت راهبردی دارد زیرا مسیر مستقیمی برای ارتباط با افغانستان و آسیای میانه فراهم می‌کند، بدون آنکه از خاک پاکستان عبور کند.

هند در ۱۳ مه ۲۰۲۴ یک قرارداد ۱۰ ساله برای بهره‌برداری از بندر امضا کرد که نخستین تجربه مدیریت یک بندر خارجی برای این کشور به شمار می‌رود.

جزئیات تازه از توسعه و کارکرد بندر

پس از آنکه آمریکا در نوامبر ۲۰۱۸ پروژه چابهار را از تحریم‌ها معاف کرد، افغانستان در فوریه ۲۰۱۹ مسیر جدید صادراتی خود به هند از طریق این بندر را افتتاح کرد که جهش قابل توجهی در تجارت منطقه‌ای ایجاد کرد. در سال‌های اخیر نیز حجم مبادلات در چابهار افزایش چشمگیری داشته و بیش از ۸ میلیون تُن کالا و ده‌ها هزار کانتینر در این بندر جابه‌جا شده است.

برنامه‌هایی هم برای افزایش ظرفیت بندر از ۱۰۰ هزار به ۵۰۰ هزار TEU و اتصال آن به شبکه ریلی ایران تا اواسط ۲۰۲۶ وجود دارد که اهمیت روزافزون چابهار را برای تجارت منطقه‌ای و جهانی نشان می‌دهد.

فشارهای آمریکا و چالش‌های هند

بر اساس گزارش رسانه‌های هندی، لغو معافیت بندر چابهار، سرمایه‌گذاری بیش از ۱۲۰ میلیون دلاری هند را در این پروژه با خطر مواجه کرده و پرسش‌های جدی درباره آینده یکی از مهم‌ترین طرح‌های اتصال منطقه‌ای این کشور به وجود آورده است.

به گفته تحلیلگران، این اقدام آمریکا دهلی‌نو را با یک معضل دیپلماتیک نیز روبه‌رو می‌کند: از یک سو هند به دنبال تقویت روابط راهبردی خود با واشنگتن است و از سوی دیگر نمی‌خواهد شراکت دیرینه‌اش با تهران در زمینه تجارت و انرژی را قربانی کند.